en رانت نفتی، تورم، و نرخ ارز در ایران اقتصاد پولی Monetary Economics پژوهشی اصیل - كاربردی Original Research - Empirical <span style="line-height:115%"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span niloofar="" style="font-family:" xb=""><span style="font-weight:normal">مدت‌ها است که در اقتصاد ایران راجع به عامل تورم و تغییرات نرخ ارز مباحثه وجود دارد و کماکان ادامه دارد. این در حالی است که به طور مشخص برای توضیح بلندمدت تورم، نظریه شناخته شده و قابل قبول غالب اقتصاددانان وجود دارد. تحقیق حاضر قصد دارد نشان دهد که رانت منابع طبیعی و به طور مشخص رانت نفتی سبب شده است بخشی از شکاف تقاضا و عرضه کل در بازار کالا و همچنین بخشی از شکاف اضافه عرضه پول در دوره‌های افزایش صادرات حقیقی نفت و آن هم عمدتاً ناشی از بهبود رابطه مبادله به نفع ایران پُر شود و در نتیجه اولاً نرخ تورم کمتر از آنچه باشد که نظریه پولی دلالت دارد و ثانیاً رشد نرخ ارز کمتر از آنچه باشد که نظریه پولی پیش بینی می‌کند. نتایج اولیه تحقیق حاکی از آن است که این دو ادعا قابل قبول است. در واقع، اصل یافته تحقیق یک تبیین نظری و بررسی تجربی در همان راستا از پیامد رانت نفتی برای کنترل تورم و کنترل نرخ ارز در ایران است که خارج از چارچوب شناخته شده نظری در اقتصاد کلان نیست.</span></span></span></span></span> <span style="font-size:11.0pt"><span kayhan="" style="font-family:" xb="">For decades, debates surrounding the drivers of inflation and exchange rate fluctuations in Iran&#39;s economy have persisted. Despite this, a well-established and widely accepted theory among economists exists to explain long-term inflation. This study aims to demonstrate that natural resource rents, particularly oil rents, have partially bridged the aggregate demand-supply gap in the commodity market and the excess money supply gap during periods of increased real oil exports, primarily driven by favorable terms of trade for Iran. Consequently, this leads to two outcomes: first, inflation rates are lower than those implied by monetary theory, and second, exchange rate appreciation is less than what predicted by monetary theory. Preliminary findings suggest that these two claims are plausible. Indeed, the core contribution of this study lies in providing a theoretical explanation and empirical analysis of the impact of oil rents on taming inflation and stabilizing exchange rates in Iran, consistent with established macroeconomic frameworks.</span></span> تورم, نرخ ارز, مدل پولی, رانت نفتی, تقاضای پول Inflation, Exchange Rate, Monetary Model, Oil Rent, Money Demand 1 24 http://jme.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-575-3&slc_lang=en&sid=1 Teymur Rahmani تیمور رحمانی trahmani@ut.ac.ir 10031947532846007024 10031947532846007024 No University of Tehran, Faculty of Economics, Tehran, Iran دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران. تهران. ایران Mehdi Darabi مهدی دارابی m.daraby@ut.ac.ir 10031947532846007025 10031947532846007025 Yes University of Tehran, Faculty of Economics, Tehran, Iran دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران. تهران. ایران Hamid Komar حمید کمار hamidkomar1@gmail.com 10031947532846007026 10031947532846007026 No University of Tehran, Faculty of Economics, Tehran, Iran دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران. تهران. ایران