en یک مدل مفهومی: سیاست ارزی و متغیرهای اقتصادی در ایران اقتصاد Economics پژوهشی اصیل - كاربردی Original Research - Empirical <p dir="rtl"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تحقیق</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، سیاست‌های ارزی بانک مرکزی ایران</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span calibri="" style="font-family:"> (CBI) </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">را در کنار شرایط اقتصادی و ارزی غالب در ایران ارزیابی می‌کند تا یک مدل مفهومی ارائه دهد. با استفاده از رویکرد روش‌های ترکیبی - ادغام تحلیل اقتصادسنجی، ردیابی سیاست‌های تاریخی و مطالعات موردی مقایسه‌ای - ما تعامل بین رژیم‌های نرخ ارز (ثابت، شناور مدیریت‌شده، نرخ‌های چندگانه) و متغیرهای کلیدی اقتصاد کلان مانند تورم، تراز تجاری و رشد تولید ناخالص داخلی را بررسی می‌کنیم. یافته‌های ما نشان می‌دهد که وابستگی شدید ایران به درآمدهای نفتی (به‌ویژه همبستگی +0.962 با صادرات) و سیستم نرخ ارز چندپاره آن (که همبستگی -0.861 با تولید ناخالص داخلی را نشان می‌دهد) به طور قابل توجهی در کسری مالی و نرخ تورم 40 درصدی در سال 2023 نقش دارند. در پاسخ، این تحقیق یک چارچوب مفهومی ارائه می‌دهد که بر تنوع منابع ارزی، بهبود هماهنگی پولی-مالی و اصلاحات نهادی ضروری تأکید دارد. بینش‌های مقایسه‌ای از چین، ترکیه و ونزوئلا، این مدل را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد و بر اهمیت استراتژی‌های تطبیقی </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span arial="" style="font-family:">​​</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی تأکید می‌کند</span></span></p> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-0.5pt"><span style="font-weight:bold">Abstract</span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt">This study rigorously investigates the intricate relationship between the Central Bank of Iran&rsquo;s (CBI) foreign exchange (FX) policies and key macroeconomic variables amidst a complex interplay of economic volatility, international sanctions, and substantial oil dependence. Employing a mixed-methods approach, we integrate advanced econometric analysis with detailed historical policy tracing and comparative case studies of nations such as China, Turkey, Brazil, and Venezuela. Our analysis scrutinizes the impact of Iran&#39;s evolving exchange rate regimes&mdash;encompassing fixed, managed float, and multiple-rate systems&mdash;on critical macroeconomic indicators, including inflation dynamics, trade balance fluctuations, and gross domestic product (GDP) growth. The empirical findings underscore the significant role of persistent oil revenue reliance and a fragmented FX system in contributing to enduring fiscal deficits and elevated inflation levels. By drawing parallels with international experiences, our framework elucidates the critical need for diversifying FX resources, strengthening the coordination between monetary and fiscal authorities, and implementing fundamental institutional reforms to foster a more resilient and adaptable FX regime. This research contributes to the literature by bridging theoretical frameworks with empirical realities specific to Iran&#39;s context, offering a robust roadmap for enhancing the effectiveness of its FX policies.</span></span></span></div> سیاست ارزی, بانک مرکزی, نفت, تورم FX policy, Central Bank, Oil, Inflation 395 411 http://jme.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-655-1&slc_lang=en&sid=1 Kiumars Arya کیومرث آریا kiumarsarya@hotmail.com 10031947532846006903 10031947532846006903 Yes Department of Commercial Economics, Roodehen Branch, Islamic Azad University گرو اقتصاد بازرگانی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی Ghorban Ali Haji Rezaei قربانعلی حاجی رضایی Ali.h.rezaei@gmail.com 10031947532846006904 10031947532846006904 No Financial Industrial Management, Islamic Azad University, Roudhen Branch دانشکده مدیریت صنعتی مالی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن Alireza Poor Ebrahimi علیرضا پورابراهیمی poorebrahimi@gmail.com 10031947532846006905 10031947532846006905 No Department of Management, Karaj Branch, Islamic Azad University استادیار گروه مدیریت،واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی Abbas Toloui Ashlaghi عباس طلوعی اشلقی toloie@gmail.com 10031947532846006906 10031947532846006906 No Department of Industrial Management, Science and Research Unit, Islamic Azad University استادگروه مدیریت صنعتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی