en شناسایی و تحلیل نظام‌مند عوامل مؤثر بر پذیرش، توسعه و پیاده‌سازی ریال دیجیتال در ایران اقتصاد Economics پژوهشی اصیل - نظری Original Research - Theoric ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)، به‌عنوان ابزارهای نوظهور در نظام‌های پولی بین‌المللی، پتانسیل بالایی در افزایش شفافیت مالی، کاهش هزینه‌های تراکنش، و ارتقای امنیت پولی دارند. با توجه به ضرورت‌های اقتصادی و سیاستی، پیاده‌سازی ریال دیجیتال در ایران نیازمند بررسی دقیق ابعاد فنی، اقتصادی، و نهادی آن است. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل نظام‌مند عوامل کلیدی مؤثر بر پذیرش، توسعه، و پیاده‌سازی ریال دیجیتال در ایران طراحی و اجرا شده است. روش تحقیق از نوع ترکیبی <a>(</a>Mixed Methods)<span lang="FA" style="font-size:8.0pt">&nbsp;</span> است. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان حوزهٔ مالی، فنّاوری و سیاست‌گذاری، داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون موردبررسی قرار گرفتند؛ سپس از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) مدل نهایی به‌دست آمد. در بخش کمّی، با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده، داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه‌های استاندارد جمع‌آوری و با بهره‌گیری از تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. یافته‌ها شامل 120 کد باز، 24 مضمون پایه، و 6 مضمون سازمان‌دهنده بوده است. نتایج تحقیق نشان داد که عواملی مانند اعتماد به حکمرانی مطلوب، زیرساخت‌های فنّاوری پیشرفته، ادراک از امنیت، کارآمدی سیستم و پذیرش اجتماعی، به‌عنوان عوامل محوری در موفقیت پذیرش و توسعهٔ ریال دیجیتال مطرح هستند. تقویت شفافیت نظارتی، چهارچوب‌های قانونی مؤثر، و سیاست‌گذاری کلان هماهنگ از الزامات حیاتی برای پیاده‌سازی موفق این پروژه است. <div> <div><div class="msocomtxt" id="_com_1" language="JavaScript" on<illegal tag>mouseout="msoCommentHide('_com_1')" on<illegal tag>mouseover="msoCommentShow('_anchor_1','_com_1')"></div></div> </div> Central Bank Digital Currencies (CBDCs), as emerging instruments within international monetary systems, hold substantial potential for enhancing financial transparency, reducing transaction costs, and strengthening monetary security. Given the economic and policy imperatives, the implementation of a digital rial in Iran requires a comprehensive examination of its technical, economic, and institutional dimensions. This study aims to systematically identify and analyze the key factors influencing the acceptance, development, and implementation of the digital rial in Iran. The research employs a mixed-methods design. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with experts in finance, technology, and policy, and analyzed using thematic analysis; the final model was subsequently developed using Interpretive Structural Modeling (ISM). In the quantitative phase, data were gathered through standardized questionnaires using stratified sampling and analyzed through Structural Equation Modeling (SEM). The findings include 120 open codes, 24 basic themes, and 6 organizing themes. The results indicate that factors such as trust in good governance, advanced technological infrastructure, perceived security, system efficiency, and social acceptance constitute core determinants of the successful adoption and development of the digital rial. Enhancing regulatory transparency, establishing effective legal frameworks, and ensuring coherent macro-level policymaking are essential prerequisites for the successful implementation of this project. ریال دیجیتال, ارز دیجیتال, حکمرانی مطلوب, بانکداری دیجیتال Digital Rial, Digital Currency, Optimal Governance, Digital Banking 95 119 http://jme.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-718-1&slc_lang=en&sid=1 foad kouhzadi foad.kouhzadi@gmail.com 10031947532846007684 10031947532846007684 Yes PhD in Business Administration, Marketing Management hassan rashidi foad.kouhza@gmail.com 10031947532846007685 10031947532846007685 No Ph.D. in Public Administration, Bank Sepah, Khuzestan region branches management mehrshad shojaei foad.kouh2@gmail.com 10031947532846007686 10031947532846007686 No Ph.D. in Sociology, specializing in Economics and Development, General manager of western regions of Iran, Bank Sepah mohammad mossen sader foad.kouhz@gmail.com 10031947532846007687 10031947532846007687 No Assistant Professor, Information technology department, Payam Noor University, Tehran