en چارچوب اقتصادی عملیاتی برای مدیریت ریسک اعتباری در نظام بانکی ایران اقتصاد Economics پژوهشی اصیل - گزارش موردی Original Research - Case Study ریسک اعتباری یکی از چالش‌های اساسی اقتصادی است که ثبات مالی، کارایی بازار اعتباری و عملکرد بخش بانکی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در سال‌های اخیر&mdash;به‌ویژه در ایران و در بستر رکود طولانی‌مدت و تورم بالا&mdash;این پدیده به افزایش قابل‌توجه مطالبات غیرجاری (NPLs) انجامیده و نقدینگی، سودآوری و کارایی تخصیصی بانک‌ها را تضعیف کرده است. این پژوهش با هدف توسعه یک چارچوب اقتصادی&ndash;عملیاتی برای مدیریت ریسک اعتباری در نظام بانکی ایران، به طراحی یک ماتریس یکپارچه راهبردی می‌پردازد که دو بعد مکمل &laquo;الزامات مشتریان&raquo; و &laquo;قابلیت‌های منابع و فرایندهای داخلی&raquo; را به‌صورت هم‌زمان در بر می‌گیرد. بر اساس مرور نظام‌مند ادبیات و شناسایی عوامل تشدیدکننده مطالبات غیرجاری، حوزه‌های کلیدی عملکرد عملیاتی استخراج و برای هر بخش از ماتریس، مجموعه‌ای از راهبردهای متناسب تدوین شد. سپس این راهبردها بر پایه میزان امکان‌پذیری در چارچوب نهادی نظام بانکی ایران و اثربخشی اقتصادی مورد انتظار در کاهش ریسک اعتباری، ارزیابی و اولویت‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد چارچوب پیشنهادی می‌تواند توصیه‌های اجرایی و سیاستی مؤثری برای کاهش نکول تسهیلات و بهبود کارایی تخصیص اعتبارات ارائه دهد. از جمله این اقدامات می‌توان به طراحی بسته‌های اعتباری متناسب با شرایط کلان‌اقتصادی، اجرای سازوکارهای انگیزشی برای مشتریان کم‌ریسک (نظیر تسهیل وثایق و تسریع فرایند تأیید)، دیجیتالی‌سازی مرحله‌ای ارزیابی اعتباری و مکانیزه‌سازی پایش مطالبات، و گسترش خدمات بانکداری دیجیتال اشاره کرد. در مجموع، این چارچوب می‌تواند به تقویت ثبات مالی و ارتقای کارایی تخصیص منابع در بخش بانکی کمک کند، مشروط بر آنکه با الزامات نهادی و مقرراتی موجود هم‌راستا باشد. <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:&quot;Cambria&quot;,serif"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">Credit risk constitutes a critical economic challenge that affects financial stability, credit market efficiency, and banking sector performance. In recent years&mdash;particularly in Iran, amid prolonged recession and high inflation&mdash;it has contributed to a substantial rise in non-performing loans (NPLs), thereby weakening banks&rsquo; liquidity positions, profitability, and allocative efficiency. This study develops an economic&ndash;operational framework for credit risk management in the Iranian banking system through the formulation of an integrated strategy matrix that incorporates two complementary dimensions: customer requirements and internal resource and process capabilities. Drawing upon a structured literature review, updated statistical evidence on the state of NPLs in Iran, and systematic identification of the drivers intensifying non-performing loans, key operational performance domains were determined and a portfolio of tailored strategies was formulated for each matrix segment. The proposed strategies were subsequently evaluated and prioritized according to their feasibility within the institutional structure of the Iranian banking system and their expected economic effectiveness in mitigating credit risk. The findings demonstrate that the framework offers actionable policy and managerial prescriptions for reducing loan delinquency and improving credit allocation efficiency. Recommended measures include designing credit packages aligned with macroeconomic conditions; implementing incentive-based mechanisms for low-risk borrowers (e.g., relaxed collateral requirements and expedited approvals); phased digitalization of credit evaluation processes and mechanized delinquency monitoring; and expansion of digital banking services. Overall, the framework contributes to strengthening financial stability and enhancing resource allocation within the banking sector, while remaining consistent with regulatory and institutional constraints.</span></span></span></span><br> &nbsp; ریسک اعتباری،عملکرد بخش بانکی،ثبات مالی،کارایی تخصیص اعتبارات،راهبرد عملیاتی Credit Risk, Banking Sector Performance, Financial Stability, Credit Allocation Efficiency, Operational Strategy 0 0 http://jme.mbri.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-736-1&slc_lang=en&sid=1 Naeeme Bagheri Rad نعیمه باقری راد n.bagheri93@basu.ac.ir 10031947532846007174 10031947532846007174 No PhD, Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran 2. استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Javad Behnamian جواد بهنامیان Behnamian@basu.ac.ir 10031947532846007175 10031947532846007175 Yes Professor, Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran 2. استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران